 Ancak liderler, iki ülke ilişkilerinin geleceği için yol haritası niteliğindeki 'stratejik çerçeve belgesi'ni imzaladı. Söz konusu anlaşma, karşılıklı ticaretin desteklenmesi, terörle mücadele, nükleer silahsızlanma, Rusya'nın Dünya Ticaret Örgütü üyeliği, enerji alanında işbirliği ve füze savunma sistemleriyle ilgili müzakerelerin devam ettirilmesini kapsıyor. Nükleer silahlarda indirime gidilmesi konusunda da görüşmeler desteklenecek. 7 Mayıs'ta Kremlin'den ayrılacak olan Putin, görüşmelerin genelde olumlu geçtiğini, ancak stratejik silahlarla ilgili temel sorunların devam ettiğini açıkladı.
Müzakerelerden sonra gerçekleşen basın toplantısında açıklamalarda bulunan Putin, "ABD'nin füze savunma sistemine karşı duruşumuzda değişiklik olmadı. Anlaşma sağlanması konusunda temkinli bir iyimserlik içindeyim. Sorun diplomatik ya da formülasyon problemi değil. Biz temel düşünceye karşı çıkıyoruz." dedi. Güvenlik görüşmelerinde kat edilmesi gereken çok yol olduğunu kaydeden Rusya lideri, uzmanların güven artırıcı önlemler konusunda uzlaşı sağlamalarının önemine değindi. Putin, ABD ile askıya alınan Avrupa Konvansiyonel Kuvvetler Anlaşması (AKKA), NATO'nun genişlemesini de müzakere ettiklerini, ortaklarının bu konudaki itirazlarını dikkatli bir şekilde dinlemesinden memnuniyet duyduklarını ifade etti.
ABD Başkanı Bush da değerlendirmesinde Doğu Avrupa'ya yerleştirilecek füze savunma sistemini savunarak, "Bu bir savunma sistemi, saldırı değil. Sadece tekli ya da ikili saldırılara karşı kendimizi korumak için kuruluyor. Rusya'nın kontrolünde olan herhangi bir yapıya karşı değil." garantisini yineledi. Rusya'nın Dünya Ticaret Örgütü'ne üye olma çabalarına destek verirken, Rusya ile ticareti insan hakları sicili nedeniyle sınırlayan Soğuk Savaş dönemine ait olan Jackson-Vanik Anlaşması'nın da iptalinden yana olduğunu söyledi. Rusya'nın düşman olmadığının altını çizen ABD Başkanı, "Bazen diyalog kurmak zorlaşıyor. Bazı konularda iki ülke arasında sorunlar devam ediyor. Ancak birlikte çalışmalıyız." dedi. Ortak bir füze savunma sisteminin kurulmasını umduklarını kaydeden Bush, görüşmelerde Moskova'nın daha önce sunduğu teklifleri yinelediğini aktardı. Rusya, Polonya ve Çek Cumhuriyeti'ne kurulacak sistemler yerine Azerbaycan Gebele radar üssünün birlikte kullanılmasını önermişti. ABD, Gebele'nin de kullanılabileceğini, ancak diğer sistemin alternatifi olamayacağını savunuyor.
'Rusya, Sovyetler değil'
NATO'nun Doğu'ya doğru genişleme çabasının Rusya'nın Batı'yı düşman olarak gördüğü günlere ait politikaların devamı olduğunu öne süren Putin, "Rusya ile ilişkileri geliştirmek istiyorsanız eski Sovyetler Birliği gibi muamelede bulunmayın. NATO'nun genişleme çabası eski düşüncelerin devamından başka bir şey değil. Bugün artık Rusya düşman değil." dedi. Putin, Churchill'in 'Düşüncelerin değişimindeki yetersizlik radikallik işaretidir' sözünü hatırlattı.
Dostça ayrıldılar
Putin ve Bush, 2001 yılından bu yana devam eden görüşmelerde anlaşamasalar da kişisel dostluklarını geliştirdi. Bush, Soçi'de sıcak pozlar verdiği Putin'e hitaben, "Kendileri güçlü bir lider. Düşündüklerini ifade etmekten çekinmiyor." diyerek iltifatta bulundu. Putin de başkan olarak son kez bir araya geldiği Bush ile iyi bir çalışma dönemi geçirdiklerini söyledi. ABD Başkanı'nı yüksek insani değerlere sahip, güvenilir ve açık bulduğunu kaydederek, "Muhatabını her zaman dinliyor. Karşılıklı anlayış ve ortaklığın geliştirilmesi konusunda saygı değer bir çaba ortaya koydu." dedi.
İki liderin imza attığı stratejik çerçeve belgesinde;
- Soğuk Savaş dönemi mantığının bittiği,
- Yeni sorunların çözümünde stratejik rekabet yerine, stratejik ortaklık esas alınarak çalışılacağı,
- İlişkilerin dostluk, işbirliği, açıklık ve tahmin edilebilirlilik üzerine kurulması gerektiği,
- START-1 anlaşması çerçevesinde nükleer silahlarda indirime devam edilmesi için ortak çaba geliştirileceği,
- Enerji güvenliği ve çeşitliliği için ortak çaba geliştirilmesi gerektiği,
- Rusya'nın Dünya Ticaret Örgütü'ne üyeliğinin destekleneceği, İran ve Kuzey Kore'nin nükleer programı, füze kalkanı projesi gibi sorunlu konularda da işbirliğinin devam ettirileceği ifade edildi.
Medvedev'le samimi görüşme
ABD Başkanı Bush, Rusya'nın yeni lideri Dimitri Medvedev'le de bir araya geldi. Medvedev'i 'dürüst bir ortak' olarak niteleyen Bush 7-9 Temmuz'da Japonya'da gerçekleşecek G-8 zirvesinde tekrar görüşeceklerini kaydetti. Zirvede Rusya'yı Medvedev temsil edecek. Bush'a iki ülke ilişkilerini geliştirmek istediğini ifade eden Rusya'nın genç başkanı, "Bush ve Putin iki ülke ilişkilerinin gelişimi adına çok şeyler yaptı. ABD-Rusya dünyanın güvenliği açısından anahtar rol oynuyor. Kendi açımdan bunu daha ileriye götürmek isterim." dedi.
|
