 Müzikologlar ise ud ve ailesi içinde olan mızraplı çalgıların kökeninin Orta Asya uygarlığına uzandığını anlatır. Ud, İslâmiyet döneminde Horasan'dan Anadolu'ya ve oradan da güneye doğru biçim değiştirerek yayılmış, bugünkü şeklini almış. Türkiye'nin en önemli ud virtüözlerinden besteci ve müzikolog Mehmet Bitmez, 'Üç Ud'un Hikâyesi' adlı projesiyle müzikseverleri işte bu coğrafyada dolaştırmaya hazırlanıyor. Ama yalnız başına değil. Dünyaca ünlü iki udi ile birlikte; Yunanistan'dan Kyriakos Kalaitzidis ve Mısır'dan Naseer Shamma'yla. Udun üç ustası, udlarını ve müzik kültürlerini yanına alarak Türk müzikseverler için yarın akşam Cemal Reşit Rey (CRR) Konser Salonu'nda bir araya gelecek. Projenin bir parçası olan 'Üç Ud'un Hikâyesi' konserinde, üç ayrı coğrafyanın kültürleri ve kültürlerarası ilişkileri, müziksel yansımalarla ifade edilecek.
Proje hakkında konuşmak için İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuarı'na gittiğimizde öğrencileriyle konser provasında yakaladık Mehmet Bitmez'i. Konserde sadece üç ud olacağını sanıyorduk. Fakat öyle değilmiş. Konservatuar öğrencisi yedi genç udi de bu projede yer alıyormuş. Konseri sohbetin sonuna bırakıp projeyi soruyoruz Mehmet Bitmez'e. Projenin iki temel üzerinde oluştuğunu söylüyor Bitmez. İlki, yüzyılların zengin mirasına sahip Akdeniz'de kültürlerin birbirleri ile olan alışverişlerinin devam ettiğini göstermek. Bu yolculukta mana ve derinlik arayışı içinde olan insanları bir araya getirmek ise projenin diğer temeli. Mehmet Bitmez, 'Üç Ud'un Hikâyesi'nin, yüzyıllar içerisinde oluşan müzikal alışverişleri anlattığını söylüyor.
Belgesel niteliğinde bir çalışma
Konusu bakımından bir ilk olan projenin konserinde Türk, Yunan ve Arap ustalarının ud çalgısı ile kendi müzikal karakterlerini öne çıkartan geçmişe ve yakın zamana ait eserler icra edilecek. Mehmet Bitmez'e göre projenin hem sosyolojik, hem tarihsel hem de hem kültürel boyutu var. Buluşma noktasının İstanbul olarak belirlenmesinin nedeni ise İstanbul'un bir kültür merkezi oluşu ve her üç kültür için de kaynak teşkil etmesi. Mehmet Bitmez, 'Üç Ud'un Hikâyesi'nin kültür erozyonuna uğrayan bir toplumda kalıcı bir belgesel niteliği taşıdığına dikkat çekiyor. "Yarın bu kültürleri arama derdine düşeceğiz. Bu bir paranoya değil, oldukça gerçek bir bakış." diyen sanatçı, projenin kendi kültürüne yabancılaşan toplumun elinde kaynak teşkil edeceği için kalıcı olacağından emin. Yıllardır Türk müziğinin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması için uğraşan sanatçıyı bulmuşken, Türk müziği konusunda yapılan çalışmaların yeterli olup olmadığını soruyoruz. Kültürümüze ve müziğimize duyarlılıkla sahip çıkan insanların mevcut olduğunu belirten Bitmez, bunu yetersiz bulduğunu söylüyor. Son yıllarda Türk müziğine olan ilginin arttığını ifade eden Bitmez, "Dünyanın bütün müzikleri başımızın tacı ve hepsi bizim için değerli, ama kendi müziğimizin yaşaması gerekiyor. Bunun için herkesin elini taşın altına koyup düşünmesi gerekir." diyor. Bu müziğin bir müzede, arşivde kalmış bir kaynak olarak değil, yaşayan canlı bir kültür olarak çocuklara tanıtılması gerektiğini vurgulayan sanatçı, bu konuda yazılı ve görsel medyayı daha bilinçli olmaya davet ediyor.
Sürprizlerle dolu bir konser
Üç Ud'un Hikâyesi konserinde birçok sürpriz bekliyor müzikseverleri. Sanatçılar sahneye ilk çıktıklarında 15'er dakikalık bir solo performans sergileyecek. Arkasından doğaçlamalar olacak. Üç coğrafyadan üç eser bir bütünmüş gibi birleştirilerek üç udi tarafından icra edilecek. Konserin asıl sürprizi ise sanatçıların kendi dili dışında bir eseri seslendirecek olması. Mehmet Bitmez, Arapça söyleyecek; Naseer Shamma, Rumca okuyacak; Kyriakos Kalaitzidis da Türkçe bir eseri seslendirecek. Son olarak Mehmet Bitmez'in yedi öğrencisi sahneye çıkacak ve on udla iki modern eser icra edilecek. |
